Categories
Yoruba

Atunyewo lori silebu ede yoruba

Ninu oro ‘baba’ ege meji ni a ni: ‘ba-ba’. Ege kookan ni o ni iro faweli ati ami ohun. Ege kookan yii ni a n pe ni silebu.

ABUDA SILEBU

(i)         Silebu le je iro faweli kan tabi iro konsonanti ati faweli. Apeere:

                                    i – ya

                                    ba – ba

                                    ko – bo

                                    e – gbon

(ii)        Iye ibi ti ohun ba ti je yo ninu oro kan ni yoo fi iye silebu ti oro naa ni han. Bi apeere:

Ife        –          Ibi meji ni ohun ti je yo           (Silebu meji)

Omuti –          Ibi meta ni ohun ti je yo          (Silebu meta)

Ikadii    –          Ibi merin ni ohun ti je yo         (Silebu merin)

IHUN SILEBU

Apa meji ni silebu pin si. Awon ni:

  • Odo silebu
  • Apaala silebu

(i)         Odo Silebu: Odo silebu ni ipin ti a maa n gbo ketekete ti a ba pe ege silebu kan. Ori re ni ami ohun n wa. Iro faweli tabi konsonanti aranmu asesilebu ‘n’ ni won le je odo silebu. Odo silebu ni a fala si nidii wonyi:

i-wa

i-gba-la

o-ro–n-bo

(ii) Apaala Silebu: Awon iro ti a ki i gbo ketekete ti a ba pe oro sita. Konsonanti inu silebu ni o maa n duro bii apaala silebu. Apaala silebu ni a fala si nidii wonyi:

i-wa

o-san

du-n-du

EYA IHUN SILEBU

(i)         Silebu Onifaweli Kan (F): Eyi le je eyo faweli kan soso. Apeere iro faweli bee ni a fala si nidii wonyi:

A ti lo

Mo ri o

Mo ka a

Gbogbo iro faweli wonyi le da duro bii silebu:

a, e, ҿ, i, o, ϙ, u,

a, e, ҿ, i, o, ϙ, u,

a, e, ҿ, i, o, ϙ, u,

(ii)        Silebu Alahunpo Konsonanti ati Faweli (KF). Apeere iru silebu bee ni wonyi:

wa, ba, bϙ, bҿ, ri, ra, mo, kϙ

gbϙn, ran, tan, rin, kun, wϙn

(iii)       Konsonanti aranmupe asesilebu (N). Apeere iru silebu bee niyi:

n lϙ

o-ro-n-bo

i-sa-n-sa

PINPIN ORO SI SILEBU

Awon oro kan wa ti won ni ju silebu kan lo ninu ihun. Awon oro bee ni a pe ni ‘oro olopo silebu’. Apeere:

(i)         Oro Onisilebu Meji

OroIpinIhunIye silebu
ҿgbonifҿikuBϙlaҾ-gboni-fҿi-kuBϙ-laf-kff-kff-kfkf-kfMejimejimejimeji

(ii)        Oro Onisilebu Meta

OroIpinIhunIye silebu
IdotiAgbadoIjangbonKansuGbangbaBanjoGendeGbolahanI-do-tia-gba-doi-jan=gbonka-n-sugba-n-gbaBa-n-joGe-n-deGbo-la-hanf-kf-kff-kf-kff-kf-kfkf-n-kfkf-n-kfkf-n-kfkf-n-kfkf-kf-kfmetametametametametametametameta

(iii)       Oro Onisilebu Merin:

OroIpinIhunIye silebu
EkunrereAlangbaOpolopoOlatunjiMofiimuAnkoolaaroe-kun-re-rea-la-n-gbao-po-lo-poO-la-tun-jiMo-fi-i-mua-n-ko-ola-a-a-rof-kf-kf-kff-kf-kf-kff-kf-kf-kff-kf-kf-kfkf-kf-f-kff-n-kf-fkf-f-f-kfMerinmerinmerinmerinmerinmerinmerin

(iv)       Oro Onisilebu Marun-un

OroIpinIhunIye silebu
AlaafiaOgunmodedehttps://googleads.g.doubleclick.net/pagead/ads?guci=2.2.0.0.2.2.0.0&client=ca-pub-1661929042807246&output=html&h=600&slotname=9757662299&adk=1680212194&adf=1184494064&pi=t.ma~as.9757662299&w=161&fwrn=4&fwrnh=100&lmt=1604141113&rafmt=1&psa=1&format=161×600&url=http%3A%2F%2Fstoplearn.com%2Fcourses%2Fsecondary-school%2Fss2-third-term-yoruba-language-senior-secondary-school%2Flessons%2Fatunyewo-lori-silebu-ede-yoruba%2F&flash=0&fwr=0&fwrattr=true&rpe=1&resp_fmts=4&wgl=1&adsid=ChEI8Jb0_AUQms_jh5KIqv7UARJFAA7JAC9YPTlo6k4sSbxSFoZZoi0SpCtmAm3jWe-114ttkkSPu6WJVj68tAcD29AGyT-CJYZU8H2abub0eM3miJsC2-2w&tt_state=W3siaXNzdWVyT3JpZ2luIjoiaHR0cHM6Ly9hZHNlcnZpY2UuZ29vZ2xlLmNvbSIsInN0YXRlIjowfSx7Imlzc3Vlck9yaWdpbiI6Imh0dHBzOi8vYXR0ZXN0YXRpb24uYW5kcm9pZC5jb20iLCJzdGF0ZSI6MH1d&dt=1604141088653&bpp=4&bdt=157&idt=74&shv=r20201029&cbv=r20190131&ptt=9&saldr=aa&abxe=1&cookie=ID%3D3b5c0a4b352ccd7b-2255262b41a60032%3AT%3D1602230088%3ART%3D1602230088%3AS%3DALNI_MaWUG7yiaaHthyGgrREyU5I0uWdRw&prev_fmts=0x0%2C1200x90_0ads_al&nras=1&correlator=6847177072245&frm=20&pv=1&ga_vid=1041518299.1604141089&ga_sid=1604141089&ga_hid=1668034932&ga_fc=0&iag=0&icsg=599886135210&dssz=59&mdo=0&mso=0&u_tz=60&u_his=9&u_java=0&u_h=768&u_w=1366&u_ah=728&u_aw=1366&u_cd=24&u_nplug=3&u_nmime=4&adx=624&ady=721&biw=1518&bih=730&scr_x=0&scr_y=0&eid=21068391%2C21065725%2C44730556%2C21067495&oid=3&psts=AGkb-H9eZboJOkgHdS9AzWTi0UgC2XzSqTGrAKePtEgo1VpY7dLwhYCXXg&pvsid=500629825073204&pem=804&ref=http%3A%2F%2Fstoplearn.com%2Fcourses%2Fsecondary-school%2Fss2-third-term-yoruba-language-senior-secondary-school%2Flessons%2Fatunyewo-lori-aroko-ajemo-isipaya%2F&rx=0&eae=0&fc=896&brdim=0%2C0%2C0%2C0%2C1366%2C0%2C1366%2C728%2C1517%2C730&vis=1&rsz=d%7C%7CaoEe%7C&abl=CA&pfx=0&fu=8320&bc=31&ifi=1&uci=a!1&fsb=1&xpc=Lu91tSEX7e&p=https%3A//stoplearn.com&dtd=24679OgedengbeAlagbalugbuAgbalajobiNigbakuugbaa-la-a-fi-ao-gun-mo-de-deo-ge-de-n-gbea-la-gba-lu-gbua-gba-la-jo-bini-gba-ku-u-gbaf-kf-f-kf-ff-kf-kf-kf-kff-kf-kf-kf-n-kff-kf-kf-kf-kff-kf-kf-kf-kfkf-kf-kf-f-kfmarun-unmarun-unmarun-unmarun-unmarun-unmarun-un

(v)        Oro Onisilebu Mefa

OroIpinIhunIye silebu
GbangbayikitaOrogodoganyinAfarajorukoAlapandedeKonsonantiBookubookuGba-n-gba-yi-ki-tao-ro-go-do-gan-yina-fa-ra-jo-ru-koa-la-pa-n-de-deko-n-so-na-n-tibo-o-ku-bo-o-kukf-n-kf-kf-kf-kff-kf-kf-kf-kf-kff-kf-kf-kf-kf-kfa-kf-kf-n-kf-kfkf-n-kf-kf-f-kfkf-f-kf-kf-f-kfMefamefamefamefamefamefa

ISE AMUTILEWA

  1. (a) Ki ni Silebu? (b) So abuda silebu meji ti o mo pelu apeere
  2. Ko apeere oro marun-un ti o ni konsonanti aranmupe asesilebu. Pin won si iye silebu.
  3. Pin awon oro wonyi si iye silebu won:

(i) Akalamagbo            (ii) Olododo                 (iii) Aworerin-in           (iv) Akikanju

(v) Osoosu                   (vi) egbeegberun         (vii) ileladewa             (viii) igbaradi

(ix) iyaloosa                 (x) Akerefinusogbon

Discover more from StopLearn

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading